| دسته بندی | محیط زیست |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 13 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 22 |
فضاهای سبز را در ادبیات شهرسازی جزو کاربریها و در ضمن یکی از تسهیلات روبنایی بخش کالبدی محسوب میگردند.
از فضاهای سبط بعنوان یکی از شاخههای اصلی و در عین حال ابزار فنی محافظت محیط زیست در محیطهای انسان ساخت میتوان نام برد. در گذشته نقش غالب فضاهای سبز به زیبا سازی و سپس به ظاهر سازی محیط مصنوع محدود میشد. لیکن امروزه کارکرد این فضاها در سطح شهرها نقش به مراتب وسیعتر و اساسیتر به خود گرفته و همانند دیگر خدمات شهری به پیروی از تقسیمبندی شهر به محله و منطقه واحد همسایگی به پارکهای محلی شهری و واحد همسایگی تفکیک میگردد.[1]
کاربریهای شهری به طور کلی به 9 دسته تقسیم میشوند و هر دسته از گروههای فرعی یا جزئی تشکیل میشود. از نظر کدگذاری هر گروه فرعی با یک شماره اختصاصی و یک پیش شماره کاربری اصلی مشخص میشود.[2] برای نمونه کاربری فرهنگی و گذران اوقات فراغت با شماره 7 مشخص میشود و کاربری پارکهای شهری با شماره 6. بنابراین بین کاربری با شماره 76 کدگذاری میشود.
|
کد |
کاربری اصلی |
کد |
کاربری اصلی |
|
1 |
مسکونی |
6 |
خدماتی |
|
2و3 |
صنعتی |
7 |
فرهنگی و گذران اوقات فراغت |
|
4 |
حمل و نقل و تاسیسات |
8 |
منابع تولیدی و استخراج |
|
5 |
تجاری |
9 |
اراضی بایر و مناطق آبی |
مفهوم و ضرورت سبز در زندگی شهری
منظور از فضاهای سبز شهری، نوعی از سطوح کاربری زمین شهری، با کوششهای گیاهی انسان ساخت است که هم واجد بازدهی اجتماعی و هم واجد بازدهی اکولوژیکی هستند. فضای سبز شهری از دیدگاه شهرسازی در برگیرزد بخش از سیمای شهر است که از انواع پوششهای گیاهی تشکیل شده است و به عنوان یک عامل زنده و حیاتی در کنار کالبدی جان شهر، تعیین کنند ساخت مرفولوژیک شهر است.
با توجه به مفهوم فضا، زمینهایی که به پوشش گیاهی کوتاه (نازک و کم حجم) اختصاص دارد، مثل همین و مراتع به عنوان سطوح سبز و زمینهایی که به پوششهای گیاهی بلند با نسبتاً اختصاص دارند، نظیر جنگل، باغ و … به عنوان فضاهای سبز دستهبندی میشود.[3]
از آن جا که فضای سبز و محیط زیست شهری در زمره اساسیترین عوامل پایدار حیات طبیعی و انسانی در امر سلامت اسکان انسان است لذا باید نیاز انسان به گیاهان که از مهمترین عوامل اکوسیستم است را بالاتر از سایر نیازها منظور نمود و روند نابودی آنها را به دلیل اثرات مطلوب آنها، رنگ خطری برای جوامع بشری به حساب آورد.[4]
مهمترین اثر فضای سبز در شهرها، کارکرد زیست محیطی آنهاست که شهرها را به عنوان محیط زیست جامعه انسانی معنیدار کرده است و سبب افزایش کیفیت زیستی شهرها میشوند: این کارکرد زیست محیطی شامل تعدیلها، افزایش رطوبت نسبی، لطافت هوا و جذب گرد و غبار است. دیگر تأثیرات فضای سبز در شهرها نقش نسبی دارند.[5]
عملکردهای فضای سبز
اگر چه در گذشته، به علت تعداد محدود شهرها در مقابل روستاها و وسعت کم شهرها: غالب فضاهای سبز در زیباسازی و سپس در ظاهرسازی محیطهای مصنوع محدودی شد، لیکن امروزه کارکرد این فضاها در سطح شهرها، نقشی به مراتب وسیعتر و اساسیتر به خود گرفته است که بطور کلی در سه دسته ذیل قابل طرح میباشند.
1- عملکرد زیست محیطی فضای سبز . 2- عملکرد فضای سبز در ساخت کالبدی شهر. 3- عملکرد اجتماعی – روانی فضای سبز.
1- عملکرد زیست محیطی:
ایجاد فضای سبز یکی از راههایی است که به شکل موثر آلودگی محیط زیست، اعم از آلودگی گازی، ذرهای، صوتی، تشعشی، بوهای نامطبوع و دیگر آلایندههای موجود در هوا و آب و خاک را کنترل کرده، محیط سالمتری برای انسان فراهم میکند.[6]
تأثیر فضای سبز زیست بر اقلیم شهر زمانی به حداکثر خود میرسد که اولاً فضای سبز از لحاظ اقلیمی به درستی مکان یابی شده و ثانیاً در طراحی فضای سبز عمدتاً از درختان و درخچهها بهره گرفته باشند.[7]
2- عملکرد فضای سبز در ساخت کالبدی شهر
امروزه فضای سبز به علت نقشی که در حکم سازی میدهند. و هدایت کننده رشد و توسعه کالبدی فیزیکی شهرها ایفا میکند بطور اساسی مورد توجه قرار گرفته و در هماهنگی با بخش بیجان شهر (کالبد)، ساختار، بافت و سیمای آن را تشکیل میدهد در این حالت فضای سبز میتواند نقش ؟؟ شهر، تفکیک فضای شهر و آرایش شبکه راهها را برعهده گیرد.[8]
در واقع میتوانند در خدمات مدیریت فرم شهر، بهبود شرایط اکولوژیکی، حفظ منابع آب و خاک، فقط چشماندازهای روستایی، توسعه امکانات فراغت، حفظ و تقویت عناصر هویت بخش قرار گیرند.
بطور کلی از نقطه نظر شهرسازی، جهت حصول بدین امر ( تحت تأثیر قرار دادن عامل توسعه بخش کالبدی و هدایت فرم فیزیکی) دو دیدگاه عمده مطرح گشته است: در دیدگاه اول فضای باز و سبز نه تنها مانع توسعه بلکه آنها به صورت مداوم استمرار مییابد. در دیدگاه دوم فضاهای باز، کوچک بوده و در گستره کالبدی شهر توزیع میگردند تا بدین ترتیب موجب تسهیل دسترسی عموم شود. توزیع فضاهای باز در نقاط مختلف شهر ادراک مطلوبی برای مردم و تمام ساکنین بوجود میآورد. علاوه بر این خصوصیات کیفی آن را میتوان برحسب موراد ذیل مطرح ساخت.
ارتقاء کیفیت هوا
ایجاد تنوع در زندگی روزانه در اثر ترکیب آن با فضاهای شهری
بطور کلی دیدگاه اول فضایی باز را به عنوان عاملی در نظر میگیرد که فعالیت معین معمولی را داشته و نسبت به محیط متراکم شهری تنوعی را ارائه میدهد در حالیکه دیدگاه دوم فضای باز را از حیث کیفیت مد نظر دارد. جنبه مورد توجه دیگر از نقطه نظر دیدگاه اول ادراک مطلوب از فضاهای شهری بواسطه تمرکز این فضاها در جریان فعالیتهای روزانه مردم است. حال آنکه دیدگاه دوم بر این اعتقادات که یک محیط خوب با دلپذیر بخشی جدایی ناپذیر از محل سکونت بوده و محیط مسکونی بایستی با این عامل عجین گردد.[9]
3- عملکرد اجتماعی – روانی فضای سبز
کارکردهای اجتماعی روانی فضای سیز شهری به مسائل اجتماعی حاکم بر شهرهای امروزی از اهمیت بالائی برخوردار است. چشم اندازی سبز میتوانند در سلامت و بهبود وضعیت روحی و جسمی افراد از طریق ایجاد مکانهای تفریح و نیز معاشرت گروههای مختلف نقش ارزندهای داشته باشند. بدین ترتیب فضاهای سبز یا اکوسیستم شبه طبیعی موجب تجدید قوای جسمی و روحی انسان شهرنشین میشود.
| دسته بندی | محیط زیست |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 66 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 121 |
فهرست
1- نقش فضای سبز و اهمیت آن در زندگی انسان 2
2- ضوابط اکولوژیک فضای سبز شهری..... 10
3- اثرات مفید فضای سبز شهری.......... 14
4- استاندارد بین المللی فضای سبز .... 21
5- مفهوم و هدف طراحی پارکها و پردیس سازی 25
6- مشخصات فنی و اجرایی عملیات جنگل کار پروژة اریس پردیس 31
7- از انتخاب زمین تا احداث باغ....... 36
8- مناطق جدید........................ 49
9- انتخاب گونهها..................... 61
10- اقلام گیاهی جهت کاشتن............. 68
11- استقرار و مراقبتهای اولیه........ 82
فصل اول
نقش فضای سبز و اهمیت آن در زندگی انسان
ریشه ارتباط و علاقه انسان به گیاه از سالهای بسیار دور و شاید از دوران انسانهای اولیه نشأت میگیرد. در طول تاریخ استفاده از گیاه مسیر تکاملی و اشتقاق علمی گستردهای داشته است. در این راستا از زمان مهاجرت قوم ماد به فلات ایران، مردم این سرزمین همواره در توسعه فضای سبز و کاشت گیاهان کوشا بودهاند به طور یکه روزگاری ایران به نام کشور گل و بلبل شهرت داشت. متأسفانه در دوران اخیر در کشور ما گیاهان مورد بیمهری بسیار قرار گرفتهاند، بدین جهت بالا بردن سطح آگاهیهای مردم در مورد فضای سبز و آشنایی با خواص گیاهان ضرورتی است که مانع بروز فاجعه نابودی شهرها بر اثر آلودگی هوا و محیط زیست میگردد. به همین منظور اهمیت دادن به نقش فضای سبز در زندگی انسانها و ایجاد علاقه بیشتر به درخت و گل و چمن در وجود هر کس امری است بسیار مهم که در اینجا به طور اختصار به مواردی از آن اشاره میشود که امید است علاقه و تفکر بیشتری را برانگیزد و هر کس بتواند مشوقی دلسوز برای ایجاد فضای سبز در محیط زندگی خود باشد. (2)
جنب پرتوها 1
دو دسته از پروتوهای خورشیدی تأثیرات چشمگیری بر بدن انسان و سایر جانداران باقی میگذارند. یکی از آنها پرتو مادون قرمز و دیگری پرتو ماوراء بنفش است. (2)
احساس آرامشی را که انسان در سایه، به ویژه در سایه یک درخت احساس میکند تا حدی مربوط می شود به جذب پرتوهای مادون قرمز خورشید توسط درخت (ناگفته نماند که پرتوهای مادون قرمز با طول موج بلند خود خاصیت گرمازایی دارند) و مقداری نیز به دلیل جذب پرتوهای ماوراء بنفش صورت میگیرد. امروزه تأثیر اپرتور ماوراءبنفش بر بافت سلولی گیاهان و جانوران و همچنین خاصیت گندزدایی آن بخوبی روشن شده است بنابراین نقش درختان در حمایت از انسان و سایر جانداران در برابر آفتاب سوزان به خوبی و روشن میشود. (2)
جنب گرد و غبار
درختان به سبب پراکندگی شاخ و برگ خود بر تمام زوایا و سطوح، همچون یک گردگیر عمل میکنند. اگر درخت را به دقت نظاره کنیم میتونیم تنه آن را به جای دسته و شاخ و برگ آن را به جای پرهای روی یک گردگیر معمولی که در خانه بکار گرفته میشود، تصویر کنیم. (2)
با این ویژگی، درختانی که در خاک ثابت ماندهاند به منزله یک گردگیر کاشته شده در زمین نقش خود را ایفا میکنند طی بررسیهای بعمل آمده یک هکتار از فضای سبز که حدوداً 200 درخت در آن کاشته شده باشد تا 68 تن از گرد و غبار را در هر بارندگی در خود جذب میکند کاملاً واضح است که با وجود چنین درختانی زدودن 68 تن گرد و غبار، رایگان خواهد شد. در صورتیکه بدون این درختان باید هزینه بسیاری از برای این کار اختصاص داد. (2)
تولید اکسیژن
هوای مورد نیاز انسان در روز حدود 15 کیلوگرم است. در حالی که جذب غذای مورد احتیاج وی به آب 5/1 کیلوگرم و غذا 5/2 کیلوگرم میباشد. از این مقدار هوای سالم که به بدن انسان وارد میشود 78 درصد آن را نیتروژن و 21 درصد آن را اکسیژن تشکیل می دهد. گازهای دیگر مانند گازکربنیک، نئون و هلیوم به همراه اکسیدها ازت و گوگرد مقدار بسیار ناچیزی از وزن هوا را تشکیل میدهند. مثلا گاز کربنیک 3 % گازکربنیک سریعاً به مرگ انسان منتهی میشود. تأکید میشود که مقدار زیادی از اکسیژن آزاد شده در طبیعت از طریق فضای سبز تولید می گردد. حال اگر درخت و فضای سبزی وجود نداشته باشد مشکل انسان در رابطه با وجود گازکربنیک در هوا و کمبود اکسیژن به خوبی نمایان میشود. علفها و چمنزارها اگر چیده و کوتاه نشوند سطح سبز زیادی را به وجود میآورند مثلا یک متر مربع چمن چیده (بریده) شده و ارتفاع 3-5 سانتیمتر دارای 6 تا 10 مترمربع سطح سبز میباشد. در صورتی که همین چمن در حالت کوتاه نشده در هر مربع دارای 200 مترمربع سطح سبز است بر اساس این محاسبه تنها 5/1 متر مربع چمن کوتاه شده میتواند به اندازه یک انسان در یک سال اکسیژن تولید کند. (2)
تولید فیتونسید 4
بررسیهای دانشمندان علم محیط زیست نشان میدهد که درختانی مانند گردو، کاج. نراد، بلوط، فندق، سرو کوهی ، اکالیپتوس ، بید، افرا، زبان گنجشک و داغداغان از خود مادهای به نام فیتونسید در فضا رها میسازند که برای بسیاری از باکتریها و قارچهای تک سلولی و برخی از حشرات ریز اثر کشندگی دارد در عین حال تولید چنین موادی توسط درختان بر روی انسان اثر فرح بخشی دارد. دلیل این امر را دانشمندان چنین بیان می کنند: مغز انسان از دو نیمکره چپ و راست تشکیل شده است نیمکره راست در تنظیم احساس غریزی و طبیعی انسان مانند تنظیم وقت و سر وقت حاضر بودن را بعهده دارد. انسان شهرنشین به دلیل درگیری در کارهای روزمره و شرایط محیط زیست شهری به مراتب کار بیشتری از نیمکره چپ خود میکشد که این امر موجب اختلال بین دو نیمکره مغز و در نتیجه عملکرد طبیعی مغز انسان میگردد. دانشمندان پی بردهاند که درختان به سبب رها سازی مواد شبیه فیتونسید میتوانند تعادل بین دو نیمکره مغز را به خوبی برقرار ساخته و حالت طبیعی و آرام بخشی را به انسان ارزانی دارند بنابراین نقش آرامبخشی درختان و فضای سبز به خوبی نمایان می گردد.(2)
تعدیل آب و هوا 5
درختان با تعریق و تعرق خود نقش حساسی در کاهش دمای میکروکلیما و افزایش رطوبت نسبی هوا ایفا می کنند. دمای یک هکتار فضای سبز در مرداد ماه تا 5/4 درجه کمتر از فضای مجاور خالی از درخت است و به همین نحو رطوبت نسبی درون یک فضای سبز تا 11 % بیش از محیط خارج اندازهگیری شده است با تعدیل دو پارامتر یاد شده فضای سبز، میکروکلیمایی به وجود میآورد که آسایش فیزیکی مناسبی برای زیست انسان در پی دارد.(2)
موثر در کاهش آلودگی صدا 6
در حالی که آلودگی هوای تهران یا آلودگی جویهای سیاره رنگ و گندیده قابل رؤیت میباشد، بسیاری از شهروندان تهرانی جنجال هیاهوی اطراف خود را آگاهانه یا ناخودآگاه نادیده گرفته و آن را جزئی تفکیک ناپذیر از زندگی شهری می دانند. صدای گوش خراش فروشندگان دوره گرد با بلندگو، موتورسواران با سر و صدا در هر ساعت از روز، اتومبیلها با اگزوز ناقص و بوق زدنهای بیمورد، متههای مختلف جهت کندن و لوله گذاری و با آسفالت خیابانهای، صدا بلندگوهای گوناگون، فضای شهر را با آلودگی صوتی، آلوده می سازند. (2)
باید توجه کرد که عادت به نوعی آلودگی دلیل بر مصونیت در مقابل آن نیست بلکه عادت به معنای کاهلی، و هر چه بیشتر مستهلک شدن وغرق شدن در آلودگی است. اخطاریه اتحادیه پزشکان مبنی بر آلودگی صوتی را باید جدی تلقی کرد. (2)
هر صدای ناخواستهای که به گوش انسان برسد آلودگی صوتی محسوب میشود و حتی صدای موسیقی ملایمی که به طور ناخواسته از خانه همسایه به گوش برسد آلودگی صوتی به حساب می آید زیرا خود مخل آسایش فرد است. عکس العمل انسان در برابر صدا بستگی به عوامل ذهنی مثل شدت صدا، فرکانس صدا و به عوامل عینی مانند مقبولیت یا عدم مقبولیت فرستنده صدا دارد. صداهای ملایم عکسالعملهای خاصی را در انسان پدید میآورد هنگامی که شدت صدا به 70 یا 80 دسی بل میرسد تأثیرات سر و صدا میتواند ایجاد کری موقتی یا دائمی کند، و آن در حالی است که سلولهای گیرنده گوش به طور شدیدی در معرض صدا قرار گیرند. این تأثیرات بر انسان به طور مستقیم صورت میگیرد. تأثیرات غیرمستقیم صدای ناخواسته بر انسان غیرقابل لمسم است. بیخوابی، پاره شدن افکار، کم حوصلگی، عصبی بودن، بروز بیماریهای روانی، از عوارض صداهای ناخواسته است. (2)
سبک شدن خواب- کاهش زمان خواب عمیق که جزء آلودگیهای ناخوآگاه هستند کاهش مدت رویا- پریدن از خواب بر اثر صداهای ناهنجار که آلودگی آگاه شمرده میشوند واکنشهای فوق به وسیله آلودگی صوتی معادل 40-50 دسی بل ایجاد میشود و حاصل این واکنشها بدون تردید، کاهش بازده قدرت فکری و جسمی را در پی دارد به علاوه واکنشهای اعصاب و گیاهی انسان نیز به نسبت آلودگی متفاوت است. (2)
1- کاهش ضربان قلب و ناراحتی در آهنگ قلب و چرخه خون (افزایش احتمال سکته قلبی) 2- واکنشهای ناشی از فشار عصبی، در نتیجه تولید بیش از حد هورمون فرار آدرنالین و هورمون حمله آدرنالین میگیرد. 3- دگرگونی آةنگ تنفس و نبض 4- کاهش گرمای پوست 5- کاهش واکنش مقاوم به صورت 6- تنگی روق 7- اختلال در نظم متابولیسم بدن 8- آلودگی صوتی غیر قابل تحمل که خود موجب انحراف سیستم اعصاب گیاهی و حرکتی شده که در نتیجه این اختلال بر کل بدن مؤثر است. این جریان موجب بروز یک سلسله واکنشهای احساسی میگردد. مانند اختلال در حرکت معده پیدایش تومور در معده و روده، درد اعضاء درونی به صورت کنش و پیچش.(2)
رابطه بین سر و صدا و سرطان
بر اساس تازهترین مطالعات انجام شده توسط پژوهشگران فرانسوی، بین سر و صدا و بیماری سرطان در انسان رابطهای نزدیک وجود دارد. این مطالعات جدید و نتایج حاصل از آن در آخرین شماره مجله فرانسوی (پارچ ماچ) درج شده است. در آنجا ‚ده است. سر و صدای شدید و تکرار آن باعث تضعیف عمومی مصونیت بدن انسان و در نتیجه تضعیف مقاومت وی در مقابل بیماریهای خطرناک می شود. بر اساس این مطالعات، سر و صدای زیاد بر ساختار هورمونهای بدن انسان تأثیر منفی می گذارد و باعث اخلال در کار آنها و سپس سرطان هورمون میشود. (2)
نقش گیاهان در کاهش آلودگی صدا
امروزه دانشمندان ثابت کردهاند که درختان و درختچههای میتوانند در کاهش آلودگی صدا موثر باشند اگر چه خود صدا ممکن است رشد گیاه را به مخاطره میاندازد. کاهش رشدی در حدود 41% در یک مزرعه توتون که در معرض صدای شدید قرار گرفته، دیده شده است. به هر حال کیفیت کاهش صدا در درختان و درختچههای مختلف بر حسب اندازه برگ، نوع و بلندی درخت تفاوت دارد.(2)
با آزمایشهایی که به عمل آمده دیده شده که درختان و فضای سبزی که در حاشیه خیابانها ایجاد شده است اثر کاهندگی بیشتری نسبت به دیوارهایی صداگیر پیش ساخته و مصالح ساختمانی دارند با این حساب نقش فضای سبز در کاهش آلودگی صوتی و کاهش هزینههای ساختمانی (دوجدار شدن پنجرهها و دیوارهای بلند) و زیبایی شهر کاملاً مشخص میشود.(2)
فصل دوم
ضوابط اکولوژیک فضای سبز شهری
اکولوژی شاخهای از علوم بیولوژی است که نحوه زندگی موجود را در رابطه با محیط زیست اش مورد بررسی و تعمق قرار میدهد. امروزه علم محیط زیست به عنوان شعبه ای از دانش اکولوژی مورد توجه خاص صاحب نظران قرار گرفته زیرا محیط زیست نیز عبارتست از کلیه عوامل: فیزیکی – شیمیایی – بیولوژیکی- اجتماعی که بر هم اثر متقابل داشته و با هم دارای رابطه تنگاتنگ هستند و اجزاء تشکیل دهنده آن عبارتند از عوامل جاندار و بی جان و یا بهتر بگوئیم اجزاء لمس شدنی و مرئی (جامدات – مایعات گازها) و نامرئی (سیر انرژی) که این انرژی نیز نهایتاً انرژی خورشید است. (4)
از نظر زیست محیطی فضای سبز شهری عبارتست از فضایی متشکل از گیاهان با ساخت شبه جنگلی و برخوردار از بازدهی اکولوژیک زیست محیطی معین متناسب با شرایط زیست محیطی حاکم بر محیط زیست شهر. منظور از فضای سبز در این حالت بوجود آوردن شبکهای وسیع و پیوسته از فضای سبز در پیرامون شهر می باشند. این شبکه فضای سبز میبایست از یک سو کل فضای شهر را از بازدهی اکولوژیک خود منتفع سازد و از طرف دیگر نیازهای زیست محیطی پیرامون خود را فراهم نماید. مثلا یک نوار فضای سبز در کنار خیابان میتواند از نظر کاهش آلودگیهای صوتی و غبار برای پیاده رو و ساکنین خانههای اطراف خیابان نقش اساسی داشته و همزمان در کل شهر عمل تفکیک واحدهای مسکونی و تاری را از فضای تفرجگاهی انجام دهد.
بازدهی زیست محیطی فضای سبز اثرات: اکولوژیک اجتماعی است که از یک فضای سبز فعال میتواند بر محیط زیست شهری پراکنده شود لذا اثرات فضای سبز را میت.ن به 2 شعبه تقسیم نمود. (4)
الف- اثرات اکولوژیک یک فضای سبز: اثرات ناشی از فعالیت داخل اکوسیستم میباشد که بر محیط ریخته میشود و نتیجه آن بهبود شرائط اکولوژیک در شهر میباشد و در واقع آن چیزی است که انسان شهرنشین از آن بهرهمند میشود که بیتردید نتیجه اثر فرآیندهای درونی و اکولوژیک فضای سبز میباشد.
ب- اثرات اجتماعی و روانی: شامل اثراتی است که انسان شهرنشین را تحت تأثیر قرار داده و موجبات تجدید قوای جسمی و روحی وی را فراهم مینماید و نتیجه عملی فرآیندهای داخلی اکوسیستمهای شبه طبیعی شهری یا فضای سبز بر روی انسان میباشد.
ضرورت دارد برای بررسی بهتر وضعیت اکولوژیک فضای سبز شهری به اختصار موارد زیر مورد تحلیل قرار گیرند: (4)
شرایط اقلیمی کنون تهران
متاسفانه اقلیم شهر تهران نیز مانند بسیاری از شهرهای شلوغ و ماشینی دنیا در جهت قهقرایی و مسیری مخالف آنچه که شکوفایی هستی و اوج و تکامل حیاتی نام دارد پیش میرود، و بیتردید این بیراهه به مقصدی منتهی میشود که همانا انحراف از حد اقلیم طبیعی شهر بمیزان 180 درجه میباشد. مسئول این تغییر اقلیم تهران که تحفه نامطلوب تمدن بیمار ماشینی امروزی است عوامل متعددی هستند که نمیتوان از کنار آنها بیتفاوت گذشت، لذا ضرورتاً در مورد هر کدام به اختصار توضیح لازم ارائه میگردد.
1- وجود ساختمان هائی با ارتفاعات مختلف در شهر که سبب کاهش و افزایش سرعت یاد شده و سبب تغییر رژیم وزش باد در محدوده تهران میگردد.
2- پوشیده شدن سطح شهر از: آجر – بتن- آسفالت – آهن- و سایر مصالح ساختمانی که سبب پدیدههای زیر میگردند:
الف- ممانعت از ورد آب باران در خاک و نفوذ آن به آبهای زیر زمینی که باعث کاهش قدرت تبخیر خاک تا حد صفر میشود.
ب- جذب و ذخیره انرژی حرارتی خورشید در طول روز و آزاد نمودن این انرژی ذخیره شده در شب که این امر بخاطر ظرفیت گرمایی متفاوت اینگونه مصالح ساختمانی بوده و از علل اصلی دم کردن هوا در شبهای تابستان همین تشعشع حرارتی از ساختمانها و اسفالت است.
ج- کاهش تبخیر و نبودن اگو که موجب اشباع خاکهای زیر ساختمانهای شهر بخصوص در جنوب تهران از آب بوده و از علل اساسی افزایش سطح ایستایی در جنوب شهر است.
3- آلودگی شدید هوای شهر تهران که بصورت پردهای تیره سراسر فضای شهر را پوشانده و به علت بالا رفتن میزان کدورت هوا در امر تابش خورشید بر محیط تهران اختلاف بوجود آورده.
4- ورد منابع گوناگون و مصنوعی حرارتی مانند: انرژی گرمایی حال از گره کور ترافیک تهران- حرارت ناشی از مصرف سوخت در واحدهای تولیدی و تجاری و منازل که بصورت یک عامل غریبه در وضع اقلیمی تهران دخالت مستقیم دارند.
گذشته از این که این عوامل نمیتوانند بر اقلیم شهر تهران بیتأثیر باشند بلکه همگی حکایت از آن دارند که اقلیم تهران بدون پیروی از شرایط طبیعی خود دارای سیستم مخصوصی گردیده و تغییراتی در آن به وقوع پیوسته است که باید بررسی شود شهروند تهرانی در دراز مدت در مقابل این دگرگونیها چه واکنشی از خود نشان داده و یا خواهد داد و آنچه مسلم است تأثیر مثبت و مفید فضای سبز در ارتباط با تک تک پارامترهای مزبور میباشد. (4)
فصل سوم
اثرات مفید فضای سبز شهری
بدون هیچ تردیدی فضای سبز در مقابل اثرات منفی واحدهای مسکونی و تجاری و صنعتی کوچک و بزرگ و بیقوارهای که بدون داشتن کمترین نظم و ترتیبی مرتبا در داخل و یا حاشیه تهران سبز میشوند نقش متعادل کنندهای در بهسازی طبیعت شهری دارد، و لزوم گسترش سطح فضای سبز شهری در دورانی که بلحاظ گسترش صنعت و کار و تلاش مداوم و افزایش جمعیت شهری و رواج آپارتمان نشینی شهروند تهران از دامان طبیعت دور شد بیش از گذشته قابل لمس میباشد و بهترین شاهد مثال برای این مدعا پناه بردن مردم تهران به حاشیه رودخانهها و باغات اطراف شهر و حتی روستاها و جادههای کوهستانی در تابستان برای تفرج در یک روز گرم تعطیل است و بدین جهت لزوم گسترش فضای سبز بیشتر از هر زمان دیگر ملموس است. (4)
متاسفانه این باور غلط در بعضی مسئولین وجود دارد که فضای سبز برای تهران چرخ پنجم گای است. بنابراین برای روشن شدن این مسئله که فضای سبز یک ضرورت غیرقابل انکار برای ادامه حیات محیط زیست شهری تهران میباشد و به هیچ وجه چرخ پنجم گاری نمی باشد، بطور مجزا اثرات گوناگون و مفید فضای سبز شهری را مورد بررسی قرار میدهیم. (4)
تبدیل گاز کربنیک به اکسیژن
گیاهان طی عمل فتوسنتز از کربن موجود در گازکربنیک هوا در ساختن مواد آلی استفاده کرده و اکسیژن حاصل از آنها از طریق روزنهها در فضا آزاد میشود. که نتیجه این فرآیند تولید اکسیژن در طول روز توسط گیاهان است. بنا برآورد 60% اکسیژن کره زمین بدین ترتیب توسط گیاهان تولید میشود و لذا صاحبنظران، فضای سبز را ریه شهر میدانند و به نظر آنان درخت تنها کارخانهایست که سوخت آن گازکربنیک و دود آن اکسیژن و محصول تولیدی آن میوه و چوب است. طبق بررسیهای انجام شده یک هکتار جنگ سوزنی برگ در سال 16 میلیون مترمکعب هوا را جذب کرد که و 5400 کیلوگرم کربن را به مواد آلی تبدیل مینمایند و 14400 کیلو اکسیژن آزاد میکند. مقدار اکسیژن آزاده شده در یک جنگل پهن برگ در یک شرایط مساوی کمتر از سوزنی برگ بوده و مقدار آن 12800 کیلوگرم در سال در هکتار میباشد و فضای سبز معمولی بطور متوسط 2500-3000 کیلو اکسیژن در سال در هکتار آزاد میکند که میتواند نیاز اکسیژن 10 نفر انسان متوسط را در طی یکسال تامین نماید لذا فضای سبز در شهرهای صنعتی نقش مهمی در از بین بردن گاز کربنیک حاصل از سوخت مواد نفتی دارد. (4)
تعدیل درجه حرارت:
بافتهای گیاهی عموماً همیشه عایق حرارت هستند لذا زمانی که در محیطی فضای سبز ایجاد مینمائیم در واقع زمین را توسط لایهای از چنین عایقی میپوشانیم بنابراین با استفاده از این اصل میتوان تغییرات درجه حرارت خاک و هوا را تعدیل نمود. بطوریکه درجه حرارت در داخل فضای سبز در تابستان کمتر و در زمستان بیشتر از هوای معمولی است و همچنین درجه حرارت خاک فضای سبز نیز از این اصل پیروی میکند و همواد مرطوبتر از خاک معمولی است. (4)
یک فضای سبز فعال می تواند در روزهای گرم تاستان. بخش عظیمی از انرژی حرارتی خورشید را جذب و از طریق تبخیر و تبدیل به گرمای نهان از محیط دفع نماید زیرا برای تبخیر یک گرم آب 540 کالری انرژی حرارتی مورد احتیاج است و لذا گیاه با تعرق ضمن ثابت نگاهداشتن حرارت خود میتواند مقداری از گرمای محیط را نیز دفع نماید زیرا آب موجود در گیاه بدلیل باند شیمیایی مخصوص موجود در ملکول آن میتواند مقدار زیادی از انرژی گرمایی را بدون بالارفتن محسوس درجه حرارت داخلی از محیط جذب نماید به ترتیبی که تغییرات درجه حرارت محیط نتواند میزان درجه حرارت داخلی گیاه را بالا ببرد. و از این گشته نزدیک به 75 تا 80% از انرژی وارد شده به فضای سبز شهری باعث فعالیت فرآیند تبخیر میگردد که نتیجه آن متعادل ساختن درجه حرارت محیط است. (4)
نفوذ پذیری:
وجد فضای سبز در محیط بر شدت نفوذپذیری باران در خاک افزوده و از این طریق ضمن جلوگیری از فرسایش خاک قدرت خود بالایی منابع آن زیرزمینی را بالا برده و ضمنا بر فعالیت حیاتی در خاک نیز میافزاید و همچنین یکی دیگر از ارزشهای فضای سبز افزایش ذخیره آبی خاک است. (4)
افزایش رطوبت هوا و خاک:
رستنیهای و بخصوص درختان با جذب آب از طریق ریشه برای استفاده در فعل و انفعالات حیاتی مقداری از آن را نیز از طریق روزنهها دفع مینمایند که حاصل این عمل گیاهان افزودن رطوبت هوا و پائین آمدن سطح آبهای زیرزمینی است. تبخیر و میزان آب دفع شده بستگی به شرایط محیط و نوع درخت دارد. در رطوبت کم و درجه حرارت زیاد و شدت وزش باد مقدار تبخیر زیاد است و نیز میزان تبخیر در پهن برگان بیشتر از سوزن برگان است. همچنین فضای سبز در اثر جلوگیری از تابش مستقیم آفتاب مانع تبخیر شدید آب در خاک شده و رطوبت در سطح و اعماق خاک پوشیده از پوشش گیاهی بیشتر از زمین برهنه است و تبخیر سطحی در اراضی درختکاری شده و پوشیده از فضای سبز کمتر از مناطق عاری از درخت میباشند تنها لایه ساکن هوا در مقابل این عمل مقاومت مینماید و لذا تبخیر در جنین اراضی شدید است در حالی که تبخیر توسط گیاه بصورت تعرق بوده و بخاطر مقاومتهایی که در مسیر آن از داخل خاک تا خروج از روزنه وجود دارد سبب کاهش رطوبت در چنین اراضی میشود.
زهکشی:
درختکاری و احداث فضای سبز در نقاطی که به علت بالا آمدن سطح آبهای زیرزمینی دچار مشکلات عدیدهای هستند بصورت موتور تخلیه آب عمل کرده و حتی در خاکهای اشباع نقش زهکش را بازی مینماید که در پائین بردن سطح آب زیرزمینی این مناطق میتواند نقش اساسی داشته باشد. (4)
مبارزه با خشکی هوا:
همانطور که در قبل نیز به اختصار توضیح داده شد فضاهای درختکاری شده سبب افزایش رطوبت هوا شده لذا با افزایش فضای سبز در شهرها علاوه بر تعدیل درجه حرارت، نسبی هوا نیز افزوده و بدین ترتیب با خشکی هوا مبارزه میشود و این امر هنگامی که در داخل فضای سبز قدم بزنیم بسیار محسوس بوده و لطافت هوای آن بیشتر از هوای خارج است. (4)
تصفیه هوا:
عمل تصفیه هوا توسط درختان و یا بهتر بگوئیم فضای سبز بیشتر بستگی به گونههای انتخابی و ساخت خود فضای سبز دارد. در مورد عوامل آلوده کننده هوای تهران در فصول آتی توضیح کافی و مفصل ارائه خواهد شد. (4)
جلوگیری از فرسایش:
یکی دیگر از ارزشهای فضای سبز جلوگیری از فرسایش بدی خاک است بخصوص در شهرهایی چون تهران که عموما در معرض وزش بادهای کویر ورامین قرار دارند و بدین لحاظ سالانه چندین تن گردو خاک کویر بر روی آن پاشیده شده و ضمن بالا بردن کدورت هوا آن را آلوده میکند. درختکاری و جنگلکاری در کاهش اثرات منفی باد نقش انکار ناپذیری دارد.
نتیجه: آنچه در این مورد تحت عنوان اثرات مفید فضای سبز شهری مطرح شد، و عوامل و فرآیندهای مربوط به آن، هر کدام بتنهائی و نیز مجموعا یعنی بصورت ترکیبی بر محیط زیست شهری بگونهای مثبت مؤثر میباشد. (4)
فضای سبز به طرق مختلف میتواند آب و هوای شهر را تحت تأثیر قرار داده و به جهت مثبت تغییر دهد که تحت عنوان اثرات اکولوژیک فضای سبز بر محیط زیست شهری از آن صحبت شد. در صحبت همیشه استانداردهای بینالمللی فضای سبز ارائه می گردد ولی آنچه میبایست در تکمیل این مطالب گفته شود 2 چیز است: یکم اینکه: کلیه استانداردهای جهانی در مورد فضای سبز میبایست در رابطه نزدیک با شرایط اکولوژیک هر منطقه مورد بررسی قرار گرفته و تنظیم شود زیرا فضای سبز یک پارامتر زیستی است و مطابق با شرایط حیاتی هر منطقه باید در نظر گرفته شود لذا حتی در داخل ایران نیز نمیتوان دستورالعملهایی را در برگیرنده کلیه فضاهای کشور باشد ارائه کرد. (4)
دوم اینکه: فشارهای روانی انسانهای شهرنشین باعث ظهور سندرم استرس که شامل زخم معده و اثنی عشر- آلرژی – یبوست- سردرد میباشد شده (دکتر محمود بهزاد) و نتیجه اینکه زندگی دود زده و پرهیاهوی شهری بیماریزا بوده و متاسفانه شهر تهران بدون اینکه بمرحله اوج صنعتی برسد دچار بیماریهای تمن زاد گشته است. البته نمیتوان مدعی بود که فضای سبز نوش داروی معالجه گر این بیماری پیچیده تهران میباشد بلکه فقط میتوان یادآور شد فضای سبز تنها مرحمی بر این زخم کهنه طبیعت رو به زوال تهران است و فقط قادر است به شهروند خسته تهرانی تا حدودی آرامش بخشد اگر چه پارکها داخل شهر اکوسیستم های غیر طبیعی و صدر در صد مصنوعی هستند ولی با این همه می توانند پاسخگوی نیاز انسان های خستهای باشند که هر روز لااقل به چند ساعت سکوت و آرامش و به خود اندیشیدن و از سکوت لذت بردن احتیاج دارند که این نیاز مورد تائید روانشناسان نیز میباشد، حال باید دید فضای سبز کنونی تهران ارضاء کننده نیازهای فوق می تواند باید یا خیر؟ (4)
| دسته بندی | محیط زیست |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 97 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 44 |
با توجه به مشکلات روزافزون آلودگی هوا و عواقب زیست محیطی آن به دلیل استفاده از سوخت های دودزا (گازوئیل و بنزین و …) که حجم عمده ای از این آلودگی توسط وسایل نقلیه شخصی یا عمومی تولید می گردد، استفاده از سوخت گاز طبیعی به دلیل تولید حداقل گازهای آلوده کننده، درصد اولویت های دولت ها جهت جایگزین نمودن این سوخت بار دیگر سوخت های موجود در وسایل نقلیه قرار دارد.
از مزایای عمده سوخت گاز طبیعی نسبت به سوخت بنزینی میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
گاز طبیعی در مجموع دارای آلودگی کمتری نسبت به سوخت های فسیلی بوده و از لحاظ شرایط عملکردی موتور وضعیت بهتری از بنزین دارند، چراکه نسبت تراکم مناسب برای موتورهای با سوخت گاز طبیعی14:1 است، در حالی که عدد اکتان بنزین 90 میباشد و سبب افزایش راندمان و کارآیی موتورهای گازی مضر میگردد.
چنانچه موتور برای شرایط گاز سوز طراحی شود، قدرت بیشتری از موتورهای بنزینی دارند. راندمان سوخت گاز حدود 15% بیشتر از بنزین است و همچنین ارزش حرارتی آن نیز حدود 13% بیشتر از سوخت بنزین است. قیمت گاز طبیعی در مقایسه با بنزین برای انرژی سوخت یکسان حدود یک سوم بنزین معادل میباشد. گاز طبیعی آلودگی منواکسیدکربن را تا 90%، اکسید نیتروژن را حدود 30% و هیدروکربن ها را تا 50% کاهش داده و تقریباً عاری از مواد سرطان زا می باشند. این مزیت ها مهمتریت عواملی هستند که مشوق انتخاب گاز طبیعی به عنوان سوخت خودرو است ولی به این نکته کمتر توجه میشود که آمار ایمنی خودروهای گازسوز (NGV) نسبت به تقریباً همه سوختهای متداول یا جایگزین امروز، مطلوب ترین وضعیت را دارد. بطوریکه گاز طبیعی را به صورت سوختی با ایمنی برابر یا حتی ایمنی تر از سایر سوختهای نفتی معرفی میکند.
دلایل این ایمنی بیشتر عبارتند از:
¨ گاز طبیعی دارای دانسیته حدود 6/0 نسبت به هوا است در نتیه به محض نشتکردن، سریعاً در هوا پخش میگردد و تجمع نمی یابد.
¨ گاز طبیعی در یک دامنه بسیار محدود (نسبت گاز به هوای 4 تا 15 درصد ) محترق میگردد، درغیر اینصورت صورت احترافی رخ نمی دهد.
¨ از سویی لزومی ندارد صاحب جایگاه با خطر نشت از مخزن زیرزمینی است و پنجه نرم کند در حالیکه این یک نکته قابل ملاحظه و مهم در مورد سوختهای مایع است.
بنابراین درخصوص خودرو گاز طبیعی سوز نکته ایمنی مهم متوجه مخزن و متعلقات آن است و آن هم بیشتر به سبب فشار کاری بالایی است که با آن کار میگردد.
این مقاله سعی دارد به معرفی اجمالی مخازن CNG و ازمونهای مرتبط با آنها بپردازند، استانداردهای مربوط به آنها را بیان کند و مختصری به تکنولوژی ساخت آنها اشاره داشته باشد.
سعی شده اس مطالب تا حد امکان مختصر، اما مفید و منسجم باشند تا خواننده در فرصتی کوتاه بتواند اطلاعات قابل توجه و مفیدی راجع به مخازن تحت فشار در خودروهای گازسوز بدست آورد.
مخازن CNG برحسب ساختار می توانند بر چهار نوع باشند:
این مخازن از جنس فولاد یا آلومینیوم هستند و شرایط ترکیب شیمیائی آنها در استاندارد مربوطه ذکر گردیده است.
این نوع مخازن دارای یک لایه داخلی (Liner) از جنس فولاد یا آلومینیوم بدون دز است و قسمت استوانه ای این لایه داخلی توسط الیاف شیشه، آرامید، یا مخلوطی از آنها که آغشته به رزین است پیچیده شده و این ساختار کامپوزیتی که به مخزن داده شده این امکان را بوجود می آورد که بتوان از ضخامت قسمت فلزی کاست و در نتیجه مخزن سبکتری را بدست آورد.
رزینی که در ساختار مخزن کامپوزیتی استفاده میشود می تواند از نوع گرما نرم (Thermoplastic) یا گرما سخت (Thermo-setting) باشند.
این نوع مخازن دارای یک لایة داخلی از جنس فولاد یا آلومینیوم بدون درز است و تمام این لایه داخلی توسط الیاف شیشه، آرامید، کربن یا مخلوطی از آنها که آغشته به رزین است پیچیده است و این ساختار کامپوزیتی که به مخزن داده شده این امکان را بوجود می آورد که بتوان از ضخامت قسمت فلزی کاست و در نتیجه مخزن سبک تری را نسبت به دو نوع اول بدست آورد.
این نوع مخازن دارای یک لایه داخلی (Liner) از جنس پلیمر بدون درز است. و تمام این لایه داخلی توسط الیاف شیشه، آرامید، کربن یا مخلوطی از آنها که آغشته به رزین است. پیچیده شده و این ساختار تمام کامپوزیت یکی از سبکترین انواع را در مخازن CNG تأمین می نماید. در ساخت این نوع مخازن از تکنولوژی بالایی استفاده شده است و تعداد سازندگاانی که از این نوع مخازن تولید می کنند، بسیار معدود است و قیمت آنها نیز بالاتر از سایر انواع می باشند.
خودروهای گازسوز طبیعی بیش از پنجاه سال است که در جهان مورد استفاده قرار می گیرند. استفاده از این خودروها از سال 1970 به دلیل مزایای زیست محیطی و اقتصادی روبه افزایش و به خصوص استفاده از کامپوزیت ها از سال 1980 توسعه یافته است. در حال حاضر بیش از دو میلیون خودرو در جهان برای استفاده از CNG ساخته و یا تبدیل شده اند.
این خودروها و مخازن آنها سابقة عمومی عالی از خودشان داده اند در حالیکه مخزن فولادی در دنیا متداول ترند، بازار آمریکای شمالی توسط مخازن کامپوزیت اشغال شدهاند. بسیاری از کارخانه های سازنده مخازن CNG دارای سابقه طولانی تولید تسلیحات بوده اند و بعداً به تولید این مخزن روی آورده اند.
به منظور اطمینان از ساخت صحیح و مطابق با استاندارد مخازن CNG ، آنها را تحت آزمونها و شرایط مختلفی قرار می دهند. یک مخزن وقتی مورد تأیید قرار میگیرد و گواهی استاندارد مربوطه را دریافت میکند که آزمونهای آن استاندارد را با موفقیت پشت سر بگذارد.
تعداد این آزمونها بسته به نوع مخزن متفاوت است. در مورد مخازن کامپوزیت (بخصوص نوع چهارم) آزمونها مفصل و سختگیرانه تر است و چون آزمونهای خاص مرتبط با مواد پلیمری را هم شامل می شود، تعداد آزمونها بیشتر است.
این آزمونها را میتوان براساس هدف آنها در سه نوع رده بندی نمود. هریک از آزمونها در یکی از این سه رده قرار می گیرند:
1. آزمونهای تحمل آسیب
2. آزمونهای محیطی
3. آزمونهای چرخة عمر
در اینجا به اختصار به شرح این آزمونها می پردازیم:
پس از این آزمون مخزن نباید به ذرات خرد تقسیم شود. استفاده از الیاف شیشه و کربن تحمل این آسیب را افزایش میدهد. هرچه ضخامت دیوارة کامپوزیت افزایش یابد، که این معمولاً با افزایش قطر و فشار همراه است، مقاومت آن در برابر تأثیر آسیب افزایش می یابد. در این آزمون مخزن با یک گلوله جنگی به قطر 62/7 میلی متر طوری مورد اصابت قرار میگیرد که حداقل یک سمت آزمون سوراخ شود. مخزن باید تا فشار 200 برابر پر شده باشد.
در این آزمون یک یا چند مخزن تکمیل شده بدون اعمال فشار داخلی و شیر، در دمای محیط تحت آزمون قرار می گیرند. یک مخزن بصورت افقی از فاصله 8/1 متری از سطح زمین انداخته میشود. یک مخزن بصورت عمودی به صورت انداخته میشود که انرژی پتانسیل آن 488 ژول باشد، ولی در هیچ حالتی ارتفاع عدسی پایینی مخزن نباید از 8/1 متر بیشتر باشد.
یک مخزن نیز باید تحت زاویة 45 درجه از ارتفاعی روی عدسی انداخته شود که فاصله مرکز گرازش آن از زمین 8/1 متر باشد.
پس از این آزمون مخزن در 3000 چرخه در دمای محیط تحت چرخة فشار بین 20 الی 260 بار قرار گرفته و سپس تحت 12000 چرخة دیگر قرار میگیرد. مخزن در 300 چرخة اول نباید دچار نشت یا گسیختگی شود، ولی در 12000 چرخة بعدی می تواند دچار نشت شود.
نکتة مهمی که در مورد این آزمون وجود دارد این است که وقتی مخازن تحت فشار هستند در مقابل آسیب های ناشی از سقوط مقاومترند، چراکه فشار داخلی از فرورفتگیهایی که می تواند در دیواره ایجاد آسیب نماید تا حدودی جلوگیری می نماید؛ به همین دلیل مخازن بدون اعمال فشار تحت آزمایش قرار می گیرند.
این آزمون شبیه سزی بریدگی ها و سایش هایی است که ممکن است طی عمر کاری برای مخزن رخ دهد. (این آزمون مخصوص مخازن کامپوزیت است) در این آزمون دو شکاف یکی به طول 25 میلیمتر و به عمق 25/1 میلیمتر و دیگری بطول 200 میلیمتر و عمق 75/0 میلیمتر در جهت طولی، روی دیواره مخزن ایجاد میشوند و مخزن در دمای محیط تحت چرخة فشار بین 20 الی 260 بار قرار می گیرد؛ مخزن تحت 3000 چرخة اول نباید گسیخته شود، ولی در 12000 چرخة بعدی می تواند دچار نشتی شود.
این آزمون که در استاندارد FMVSS303 پیشنهاد شده است، برای شبیه سازی تصادف میباشد. مخازن پس از طی این آزمون نباید دچار نشت یا گسیختگی شوند.
شامل شرایط حدی محیطی که یک مخزن NGV در طول عمر کاری خود می تواند با آنها مواجه شود میباشد.
آزمون قرار گیری در معرض مایعات خورنده: در این آزمون مخزن در معرض مایعات خورنده ای که در محیط خودرو یافت میشود، قرار میگیرد. این مایعات عبارتند از: اسیدسولفوریک، سدیم هیدروکسید، مخلوط متانول / بنزین، نیترات آمونیوم، مایع شستشوی شیشه.
مخزن به مدت 30 دقیقه در معرض پدهایی که آغشته به هریک از این مایعات هستند قرار میگیرد. در یک آزمون دیگر که به منظور شبیه سازی محیط بران اسیدی / آب نمک جاده انجام می شود، با غوطه ور کردن بخشی از مخزن در مخلوط مشخصی از آب یون زدایی شده، کلرید سدیم، کلرید کلسیم و اسیدسولفوریک انجام میشود.
پس از این آزمون ها مخزن در معرض چرخة فشار و آزمون تقلیل یافته ترکیدن قرار میگیرد. در آزمون محیط اسیدی قسمتی از مخزن که تحت فشار هیدرواستاتیک 260 بار است به مدت 100 ساعت در معرض محلول اسیدسولفوریک 30%قرار میگیرد. و سپس تا مرحلة ترکیدن، فشار هیدرواستاتیک افزایش می یابد. فشار ترکیدن باید از 85% فشار طراحی ترکیدن بیشتر باشد.
این آزمون ها شبیه سازی کننده دماهای حدی محیطی است که در خودرو وجود خواهد داشت . این دماهای حدی عبارتند از: دمای حدی پایین °C40- و دمای حدی بالای °C 28. دمای حدی بالا در همه جای خارج محفظه موتور وجود دارد و می تواند در اثر تشعشع گرمایی خورشید یا شرایط کاری بوجود آید. دراین آزمون، مخزن در دمای 100 درجه سلسیوس به مدت 200 ساعت تحت فشار 260 بار قرار میگیرد. سپس تحت آزمون هیدرواستاتیک، آزمون نشت و آزمون ترکیدن قرار میگیرد که باید در همة آزمون ها قبول شد.
| دسته بندی | دام و طیور |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 19 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 15 |
یکی از دلایل پر طرفدار بودن سگها به عنوان حیوان خانگی خوی اجتماعی آنها است. سگها حیواناتی هستند که در طبیعت به صورت گله ای زندگی می کنند و به طور غریزی از هنگام تولد تمام شرایط درک و اجرای پاسخ های اجتماعی را دارا می باشند. درک این موضوع که در بعد کلان رفتار اجتماعی سگها امری ذاتی و غریزی می باشد، بسیار مهم است. اما آنچه که سگها در تعاملات اجتماعی خود به طور اکتسابی می آموزند عبارت است از:
الف: گونه ای (The species) که سگها در مقابل آنها رفتارهای اجتماعی خود را اجرا می کنند؛ سگهایی که در طول 12 هفته اول زندگیشان با انسانها زندگی می کنند آنها را هم گونه خود تلقی می کنند
(برای مثال عنصر بلقوه اجتماعی)؛
ب: بخشی از مجموعه رفتارهای اجتماعی که باید استفاده شود؛ برای مثال تمام سگها ذاتاً توانایی بروز رفتارهای سلطه گر و در عین حال فرمانبردار را دارا می باشند ولی اینکه هر کدام این نقش ها را مقابل چه کسی یا چه کسانی بازی کنند امری اکتسابی است.
از نقطه نظر انسانی و برداشتی که انسانها از رفتارهای اجتماعی دارند، نقشه اجتماعی سگها به اندازه کافی برای شکل گیری یک ارتباط خوب بین انسانها و سگ ها کافی است علی رغم این نکته اختلافات میان این دو گونه آنقدر است که به علت عدم درک وقایع، موجب قطع ارتباط شود. حتی جالب ترین خوی اجتماعی سگها هم می توانند مشکل ساز باشند.
تعاملات اجتماعی در گرگها
ساده ترین راه مطالعه فتار شناسی سگها به طور کلی و رفتارهای اجتماعی آنها به طور اخص، مطالعه گرگها است. برای این کار دو دلیل منطقی وجود دارد. نخست، بیشتر سگها در جامعه ای زندگی می کنند که شامل انسانها نیز می باشند. تلاش برای درک تعاملات اجتماعی در این جامعه مانند تلاش برای درک نمایشی است که بعضی از بازیگران آن به خوبی به محدوده نقش خود آگاه نیستند. دوم، در طول فرایند اهلی شدن سگها، عناصر رفتاری ویژه ای از آنها دست خوش تغییرات و حذف قرار گرفته است و این امر درک جایگاه و اهمیت یا روش تطبیق آنها با الگوی کلی رفتار سگ ها را مشکل ساخته است. برای مثال گرگ های مادر هنگام از شیر گفتن توله هایشان برای تغذیه آنها غذای درون معده خود را بالا
می آورد. این عمل در ماده سگها به شکل غیر معمول و متفاوتی مانند بالا آوردن غذا بدون داشتن توله یا خوردن غذای بالا آورده شده دیده می شود. به طوریکه هیچ هدف خاصی از این کار دیده نمی شود. به علت اصلاح نژاد و جفت گیری انتخابی، برخی نژادها رفتارهای جدیدالظهور را از خود نشان می دهند که تفسیر شان مشکل است؛ در بعضی نژادها سگهای بالغ رفتاری از خود نشان می دهند که در گرگهای نابالغ دیده می شود: تمایل رفتار دوستانه با غریبه ها که در بعضی نژادها دیده می شود می تواند مثال خوبی از این رفتارها باشد.
| دسته بندی | محیط زیست |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 43 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 104 |
مقدمه
بارها از صدای بوق خودرو یا سر و صدای بیش از اندازه یک موتور سیکلت که با سرعت از کنارمان رد می شود، از جا پریده ایم.
انگار دیگر شنیدن تمام این صداهای ناهنجار برایمان عادی شده است و تمامی این آلودگی های صوتی، دیگر بخشی از زندگی روزمره مان است که هرگز خیابان های شهر را ترک نمی کنند.
بررسی نتایج مطالعات در یکی از فرودگاه های آلمان نشان می دهد که سلامت کودکان ساکن در مناطق مجاور این فرودگاه، بیش از دیگر کودکان در معرض تهدید است.
افزایش ضربان قلب، اختلال در سیستم عصبی و رفتاری از جمله عوارض مهم آلودگی صوتی است که در ساکنان این مناطق بروز کرده است.
بررسی ها نشان می دهد؛ خودروها به دلیل تعداد و پراکندگی در سطح شهر، یکی از مهمترین عوامل آلودگی صوتی در شهرهای بزرگ به ویژه تهران هستند و در حالی که مسئولان از اجباری شدن رعایت استانداردهای آلودگی صوتی از سوی خودروسازان از سال آینده خبر می دهند، به نظر می رسد که چقدر دیر به فکر اجرای چنین استانداردهایی افتاده ایم و اگرچه این مسأله باید سال ها پیش رخ می داد، اما بی شک رعایت این استانداردها از سوی بخش های مربوط به منظور حفظ سلامت شهروندان هنوز هم دیر نیست.
شرکت کنترل کفیت هوا در گزارشی اعلام کرد: اغلب شهروندان تهرانی از آلودگی صوتی رنج می برند. بررسی ها نشان می دهد بیشتر شهروندان تهرانی در مناطقی زندگی می کنند که سر و صدا در آن مناطق، بیش از استنداردهای تعیین شده است، به طور مثال در جنوب تهران علاوه بر سر و صدای ناشی از ترافیک، سر و صدای ناشی از فرودگار و راه آهن نیز این منطقه را از نظر صوتی، بسیار آلوده کرده است.
این در حالی است که گسترش روزافزون بزرگراه ها در سطح شهر، میزان این آلودگی را به مراتب افزایش می دهد، یکی از پیامدهای ناخواسته توسعه اقتصادی در جهان امروز، آلودگی محیط زیست است.
فعالیت های صنعتی و خدماتی در سطوح گوناگون با تحمیل انواع آلودگی ها بر هوا، آب و خاک همراه است که یکی از مهمترین آنها، آلودگی صوتی است.
آلودگی صوتی یا به بیان ساده تر، سر و صدا تنها به معنی آزردگی خاط نیست.
اگرچه در بسیاری موارد به دلیل ویژگی آلودگی صوتی که به تدریج برای گوش انسان عادی می شود، آثار زیانبار آن جلوه ظاهری کمتری دارد. اما این آثار پنهان، تا سال ها بر روح و جسم انسان تأثیر گذار است.
سازمان بهداشت جهانی (WHO) آلودگی صوتی را تهدیدی جدی برای سلامت انسان داشته است که به دلیل تنوع منابع (ترافیک، صنعت، محل کار و همجواری) یکی از گسترده ترین خطرات برای سلامت انسان به شمار می رود. در اروپا، 40 درصد جمعیت در معرض ترازهایی از صوت قرار دارند که بالقوه برای سلامت خطرناک است.
دست کم 170 میلیون اروپایی در محل زندگی شان به شدت از آلودی صوتی آزار میبینند. از سوی دیگر، هر ساله منابع مالی بسیاری از سوی جامعه صرف جلوگیری یا محدود کردن آلودگی صوتی می شود که اجرای قوانین و استفاده از ابزارهای اقتصادی ماند تعیین جرایم از آن جمله اند. متأسفانه منابع مالی اجتماع محدود است و از این رو، تلفیق ملاحظات مربوط به آلودگی صوتی با تصمیم گیری های اقتصادی، به اندیشه بیشتر نیاز دارد. برای اقتصاددانان این موضوع دو مشکل اساسی ایجاد می کند، اول اینکه چگونه و از چه روشی می توان آزردگی ناشی از آلودگی صوتی را ارزشگذاری کرد؟ محدودیت های این روش ها از دیدگاه های نظری، علمی و اخلاقی چیست؟ آیا این روش ها برای دانشمندان، بهره برداران و تصمیم گیران سیاسی قابل قبول است؟ آیا ارزش پولی حاصل از مطالعه را می توان به عنوان ورودی دیگر فعالیت های سیاستگذاری به کار برد و دوم اینکه کدام تصمیمات اقتصادی با استفاده از ارزش پولی آلودگی صوتی تحت تأثیر قرار می گیرند؟
آلودگی صوتی چیست؟
مقدمه
آلودگی صوتی صدای ناخواسته یا صدایی با مدت زمان، شدت یا کیفیت دیگری است که سبب آسیب جسمی یا روانی به انسان می شود. واحد انداه گیری صوت دسی بل (dB) است که یک مقیاس لگاریتمی است. هر 10 دسی بل افزایش نشانگر 2 برابر شدن تراز صوت است. واحد دسی بل در شبکه وزنیdBA بر فرکانس هایی که گوش انسان به آنها حساس است و به خوبی با ادراک انسان از بلندی صوت ارتباط دارد، تأکید میکند. ترازهای معمولی صوت از 30 تا 90 دسی بل است.
اجرای طرح جامع کاهش آلودگی صوت
مدیر کل دفتر بررسی آلودگی هوای سازمان محیط زیست نیز در این ارتباط گفت: سازمان حفاظت محیط زیست طرح تملک آلودگی صوتی را به تصویب رسانده است که بنابراین با داشتن ردیف بودجه ای می توان مانند طرح جامع کاهش آلودگی هوا طرح جامع آلودگی صوتی را در 7 محور اجرا کنیم.
دکتر محمدرضا منظم افزود: در این طرح، محورهای مختلفی در زمینه استانداردها، پایش مطالعات و تحقیقات و سیاست های تشویقی در نظر گرفته شده که طرح توجیه فنی آن در دست تهیه است.
وی با اشاره به اینکه تنها تصویب چنین قوانینی کافی نیست، گفت: باید تلاش شود طرح هایی که به تصویب می رسد، به بهترین شکل اجرا شوند و با تداوم آن، افق روشنی از دستاوردها را پیش رو داشته باشیم.
هزینه های زیت محیطی آلودگی صوتی
ارزشگذاری هزینه های ناشی از آلودگی صوتی و دستیابی به اعداد و ارقام پولی ناشی از آنها به گونه ای که بتواند تا حد ممکن همه انواع هزینه ها را دربر گیرد، به دلایل گوناگون حائز اهمیت است.
این کارشناس ارشد بررسی آلودگی صدا و ارتعاش سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به این که هنوز در کشور چنین بررسی هایی انجام نشده است، می گوید: د نظر داریم به زودی این طرح را با همکاری چندین مرکز علمی مانند دانشگاه ها در کشور آغاز کنیم.
وی افزود: به نظر می رسد این مسأله برای نمونه در ابتدا در تهران و بعضی از جاده های بین شهری آغاز شود و بعد بر اساس برنامه زمان بندی تداوم یابد. او با اشاره به اینکه نتایج این مطالعات در تصمیم گیری مسئولان برای اجرای طرح های عمرانی، بسیار ضروری است، ادامه داد: اولین مسأله در توجیه لزوم انجام چنین پژوهش هایی ارزیابی میزان آلودگی تحمیل شده بر جهان است.
تبدیل آثار آلودگی صوتی به اعداد و ارقام پولی در جهان امروز که پایه بسیاری مناسبات آن بر علوم اقتصادی بنا شده و فرهنگ غالب در ارزیابی و ارزشگذاری، فرهنگ اقتصادی است، میزان این آثار را ملموس تر می کند. وی گفت: از سوی دیگر، تصمیم گیری برای پروژه ها و طرح های توسعه در آینده می تواند بر پایه این ارزش پولی مورد قضاوت دقیق تر قرار گیرد. یکی دیگر از کاربردهای چنین مطالعاتی استفاده در طراحی شبکه راه هاست که در آن، علاوه بر معیارهایی چون زمان طی مسیر و کوتاه بودن آن هزینه زیست محیطی مسیر و آلودگی صوتی نیز می تواند مدنظر قرار گیرد. بوبه رژ افزود: هزینه های ناشی از آلودگی صوتی شامل هزینه های مستقیم مانند ساخت موانع صوتی، عایق بندی، اثر منفی بر قیمت خانه ها و هزینه های غیرمستقیم همچون هزینه های بهداشتی، بیمه افراد، بهره وری، استفاده کمتر از زمان های تفریح و فراغت و ناآرامی است.
روش های ارزشگذاری و محاسبه
به منظور برآورد و محاسبه این هزینه ها روش های گوناگونی مورد استفاده قرار میگیرد که ورودی اصلی همه انواع محاسبات به منظور کمی کردن آلودگی صوتی و تعیین ارزش پولی آن پاسخ به این سه سؤال است که چقدر آلودگی صوتی تولید می شود، چه میزان فراتر از آستانه قابل قبول است و هزینه یک واحد آلودگی صوتی چقدر است.
آثار آلودگی صدا بر انسان
مهدیه بوبه رژ، کارشناس ارزش بررسی آلودگی صدا و ارتعاش سازمان حفاظت محیط زیست می گوید، آلودگی صوتی آثار جسمی و روانی بسیاری بر انسان دارد.
شناخته شده ترین اثر جسمی آلودگی صوتی صدمه به دستگاه شنوایی است که گاه به دلیل تدریجی بودن پنهان می ماند.
وی افزود: افت موقت و دائم شنوای، وزوز گوش، پارگی پرده صماخ یا صدمه به بافتهای متصل کننده قطعات استخوانی بخشی از این آثار است.
وی ادامه داد: علاوه بر ویژگی های صوت از جمله مدت زمان، فرکانس و شدت آن، عوامل فردی نظیر سن، جن، ضایعات سیستم انتقال گوش میانی و واکنش عضلات گوش میانی، رنگ چشم و رنگ پوست نیز در شدت بروز این گونه آسیب ها تعیین کننده است.
اثر بر اندام بینایی، سیستم تعادلی، سیستم عصبی، آثار فیزیولوژیک عمومی از جمله اثرات جسمی آلودگی صوتی و اثر ذهنی و ناراحتی های اجتماعی مثال هایی از آثار روانی آلوگی صوتی است.
ضمن آنکه تداخل با مکالمه، کاهش بازده کار و افزایش خطر بروز حوادث نیز در زمره آثار جانبی آلودگی صوتی به شمار می رود.
در روش ارزیابی مشروط که شاید مستقیم ترین راه تعیین هزینه یک ناهنجاری است، مطرح کردن سؤال های فرضی است: به عنوان مثال چقدر فرد حاضر است برای کاهش این ناهنجاری تا حد معین بپردازد یا چقدر فرد حاضر است برای جلوگیری از رویارویی با افزایش حد معینی از آن عامل بپردازد. این روش از آنجا که بر اساس پاسخ های فرضی به سؤال های فرضی است، باید با استفاده از یکی از روش های آشکار بازسنجی شود. ضمن آنکه دیدگاه افراد در مورد حقوق خود و ارزیابی آنها از مشکلات نیز سبب کاهش دقت این روش می شود.
هزینه های محاسبه شده
مطالعات گوناگونی در کشورهای مختلف در مورد هزینه های آلودگی صوتی صورت گرفته است ک برخی از آنها به نتایج بسیار جالبی دست یافته اند. نکته قابل توجه این است که با وجود روش های گوناگون محاسبه باز هم همه عوامل و تأثیرات آلودگی صوتی با استفاده از این روش ها قاب محاسبه نیست.
برای مثال با هیچ معیار و مقیاسی نمی توان درد و رنج و ناراحتی روانی ناشی از مواجهه با آلودگی صوتی را پیمانه کرد. با این حال، دقت در ارقام حاصل خالی از لطف نیست.
برای مثال محاسبه ای که در سال 1992 در نروژ انجام شده است، هزینه آلودگی صوتی را سرانه 88 تا 541 دلار در سال برآورد کرده است و هزینه های اجتماعی آلودگی صوتی در اتحادیه اروپایی (زمانی که 15 عضو داشت) 42 میلیارد یورو بود که با توجه به افزایش تعداد اعضا به 27 عضو در حال بررسی مجدد است.
هزینه های آلودگی صوتی در بخش حمل و نقل
مهم ترین منبع آلودگی صوتی به لحاظ گستردگی و نفوذ در درونی ترین لایه های زندگی، سیستم های حمل و نقل جاده ای، ریلی و راه آهن است که شاید به دلیل این اهمیت و یا امکان بیشتر کمی کردن آثار آنها، عمده بررسی های انجام شده در این زمینه بوده است.
به طور کلی در سیستم حمل و نقل جاده ای چه درون محدوده های شهری و چه خارج از آن عوامل بسیاری بر میزان صدای ناشی از ترافیک و هزینه های مؤثر آن است که نوع خودرو، سرعت ترافیک، توقف ها و شیب ها، شرایط و نوع پوشش سطحی و موانع و فاصله از آن جمله اند. منابع تولید صوت در خودروها نیز متغیر بوده و شامل شتاب موتور، تماس بین جاده و تایر، ترمز، بوق و دزدگیر است.
از این رو، میزان و آثار صوت برحسب نوع و شرایط خودرو، موقعیت و زمان متفاوت است.
در سرعت های پایین صدا بیشتر ناشی از موتور و نیروی پیش برنده و در سرعت های بالا صوت غالب صدای تماس تایر با جاده و وضعیت آیرودینامیک خودرو است.
بدیهی است که خودروهای سواری آرام تر از اتوبوس و موتورسیکلت هستند. ضمن آنکه هزینه های آلودگی صوتی در شهر بیشتر است، چرا که تعداد انسان ها بیشتر است ولی وجود یک خودرو در مناطق روستایی، اثر بیشتری نسبت به خودروی بیشتر در شهر دارد. آلودگی صوتی ناشی از حمل و نقل بر حیات وحش نیز اثر دارد که بر هزینه های زیست محیطی آن می افزاید. بر اساس پژوهش انجام شده در سال 1996 که در آن، هزینه های اجتماعی سالانه استفاده از خودروها در امریکا بر اساس داده های سال 1990-1991 محاسبه شده است، هزینه های آلودگی صوتی از 100 میلیون تا 40 میلیون دلار متغیر است.
در کانادا، هزینه سالانه آلودگی صوتی راه ها بیش از 223 مییون دلار و در ونکوور 5/0 سنت در هر کیلومتر برآورد شده است. این رقم در دانمارک 80-450 میلیون یورو در سال است.
همچنین بخشی از هزینه های آلودگی صوتی هزینه های مستقیم است. از جمله هزینههای مستقیم اثر بر ارزش املاک است. مطالعات انجام شده نشان داده است به ازاء هر واحد تغییر در میانگین تراز صدا در 24 ساعت در محدوده 50-60 دسی بل حدود 5/0 درصد و حدود بالای 65 دسی بل تا 8/0 درصد ارزش ملک کاهش می یابد. طبق برآوردهای دیگر، سالانه در ازای هر واحد افزایش تراز صوت 21 دلار از ارزش هر واحد مسکونی کاسته می شود. هزینه مستقیم دیگر ساخت موانع صوتی در امتداد راه هاست که در امریکا هزینه ساخت هر مایل (6/1 کیلومتر) دیواره 5/1 میلیون دلار برآورد شده است (2و6) در بخش حمل و نقل هوایی نیز برآوردهایی انجام شده که بر این اساس، هزینه ناشی از آلودگی صوتی به ازای برخاستن و فرود آمدن هر هواپیما در اروپا برحسب نوع آن حدود 150 تا 2805 یورو محاسبه شده است.
اگرچه تاکنون این گونه مطالعات در کشور ما صورت نگرفته و سوابقی جهت مقایسه با دیگر کشورها در این زمینه وجود ندارد، با این حال ارقام و موارد یاد شده می تواند چشم اندازی کلی از وضع کنونی آلودگی صوتی به تصوی بکشد. همچنین باید گفت: از دیدگاه سیاسی و سیاستگذارانه می تواند با آلودگی صوتی ناشی از منابع گوناگون با توجه به تنوع و گستردگی منابع و ارقام مربوط به هزینه های ناشی از آن دو گونه رفتار کرد: یا باید با وضع قوانین کاهش انتشار آلودگی صوتی از محصولات و خدمات به ویژه خودروها و اجزای آنها و حمل و نقل ریلی و هوایی رفتاری قهر آمیز داشت و روز به روز با بی توجهی به صورت مسأله از آن فاصله گرفت که به نظر می رسد نه تنها در ایران که در هیچ یک از کشورهای جهان در کاهش آلودگی صوتی مؤثر نبوده است و یا باید با تشویق به سبک های آرام تر چه در بخش حمل ونقل و صنایع و تجهیزات مربوط به آن و چه در دیگر منابع آلودگی صوتی و لحاظ تراز صوتی منتشر شده از این منابع در طراحی، برنامه ریزی و تولید محصولات و فرآیندها فاصله ها را کمتر کرده و به سوی محیطی آرام تر پیش رفت.
مقدمه
جنگل، هدیه خدایی است و نخستین دوست بشر ب هشمرا می رود. هیچ یک از پدیدههای طبیعی به اندازه جنگل در زندگی آدمیان نقش اساسی و سازنده ندارند. انسان آغازین تنها در پناه جنگل توانست به حیات و تولید نسل خود ادامه دهد، او نیازمندیهای روزانه خود را از جنگل ه دست می آورد. بدین سان احترام به درختن و احساس دوستی نسبت به آنها پدیده ای است که منشأ بسیار دیرین در پندار انسان ها دارد و افسانه های کهن اقوام و ملل مختلف جهان، سرشار از ساطیر گیاهی است.
جنگل چیست؟
جنگل به مجموعه درختانی اطلاق می شود که قطعه ای از زمین را اشغال کرده باشد و دانشمندان علم جنگلبانی صفات و خصوصیات بارزی برای جنگل قائل هستند تا بتوان آنها را از سایر نباتات موجود و مورد استفاده بشر در روی زمین تمیز داد. سه بعد عمده صفات مشخصه جنگل عبارتند از:
- زیست شناسی: از نظر زیست شناسی باید گفت که جنگل به مانند یک اجتماع نباتی است که در تحت عوامل محیط متعادل یا کم و بیش ثابتی قرا دارد.
- اقتصادی: چوب که از محصولات اصلی جنگل است، وقتی درخت قطع می شود، برخلاف املاک زراعی، بهره و سرمایه یکدفعه به دست می آید. برای اینکه مقدار چوبی را که صد ساله در جنگل تولید می شود به حال ثابت نگهداشت، بی آنکه در آن کاهشی روی دهد، نظم اقتصادی باید به مرحله اجرا درآید و فقط در جنگل هایی که طبق اصول منظمی بهره برداری می شود، می توان از سرمایه، بهره سالیانه به دست آورد.
- قضایی: چون جنگل خود به خود تشکیل یافته و بدون دخالت بشر تولید مثل کرده و به زندگی خود ادامه می دهد، مالیکیت خصوصی در آن مصداق پیدا نمی کند و جزء ثروت عمومی هر کشوری به شمار می رود.